Krywulki łemkowskie
– czym były i jak powstawały?
Krywulki, które upowszechniły się na Łemkowszczyźnie wschodniej w okresie międzywojennym, były kluczowym elementem odświętnych strojów Łemkiń.
Krywulki to duże, rozbudowane naszyjniki koralikowe, będące charakterystycznym elementem ubioru Łemkiń ze wschodniej części Łemkowszczyzny. Jedną z najważniejszych miejscowości tej części Łemkowszczyzny była Komańcza, tam też powstawało najwięcej tego typu ozdób.
W przypadku znacznej części krywulek ich bazowym kolorem był czerwony, ale zdarzały się również krywulki z czarnym lub fioletowym tłem. Z innych kolorów koralików tkano wzory – w większości były to geometryczne romby, sześciokąty, krzyże, pasy. Pomysły na wzory czerpano przede wszystkim z haftu. Tak jak kiedyś, tak i obecnie do wykonania krywulek używa się drobnych szklanych koralików wielkości ok. 2-2,2mm. Współcześnie jednak zamiast nawlekania koralików na końskie włosie (a później nici lniane lub bawełniane), używa się dużo bardziej wytrzymałych nici syntetycznych.
Większość krywulek powstawała w okresie międzywojennym. Były noszone do odświętnego stroju zarówno przez dojrzałe kobiety, jak i dziewczęta. Koraliki w tamtym okresie były niezwykle drogie, a więc szerokość krywulki wskazywała na zamożność kobiety. Materiał do wykonania paru krywulek kosztował wtedy mniej więcej tyle, co dobra krowa. Do wykonania jednej ozdoby potrzeba nawet do 25 tys. koralików oraz około 100 godzin pracy, dlatego cały proces twórczy wymaga ogromnych pokładów energii, uważności i cierpliwości.
W 2024 roku wykonywanie łemkowskich krywulek z okolic Komańczy (inaczej krywulek komanieckich) zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Zaobserwuj mnie po więcej treści!
Więcej o powstawaniu biżuterii Hidden in the Earth i całym procesie twórczym dowiesz się obserwując mnie na moich social mediach.
Dowiedz się więcej
Pogłęb swoją wiedzę o biżuterii i karpackiej tradycji dzięki poświęconym tym tematom artykułom na blogu.
Karpacka biżuteria koralikowa – jak karpackie kobiety 100 lat temu tkały naszyjniki ze szklanych koralików?
100 lat temu w Karpatach wschodnich i sąsiadujących regionach rusińskie kobiety tworzyły niezwykłe koralikowe ozdoby. Z czego, po co i jak powstawały?
Biżuteria makramowa – jak z cienkiego sznurka powstają niepowtarzalne i efektowne wzory?
Biżuteria makramowa to niezwykła sztuka tworzenia biżuterii ze sznurka, polegająca na wiązaniu supełków i łączeniu ich w rozbudowane, artystyczne wzory.
Biżuteria z kamieniami naturalnymi – jak delikatne ozdoby z minerałami dodają uroku każdej stylizacji?
Ziemia ma do zaoferowania prawdziwe skarby – kamienie naturalne. Występujące w wielu kolorach i strukturach, od dziesięcioleci używane są do tworzenia biżuterii i ozdabiania nią ciała.
Kontakt
Masz pytanie? Skontaktuj się ze mną korzystając z formularza kontaktowego lub innych form kontaktu podanych niżej: