Karpacka biżuteria koralikowa
– jak karpackie kobiety 100 lat temu
tkały naszyjniki ze szklanych koralików?
100 lat temu w Karpatach wschodnich i sąsiadujących regionach rusińskie kobiety tworzyły niezwykłe koralikowe ozdoby. Z czego, po co i jak powstawały?
Karpacka biżuteria koralikowa to rodzaj tradycyjnej ludowej biżuterii wykonywanej przez Karpatorusinki na terenach Karpat wschodnich (m. in. na Łemkowszczyźnie wschodniej, Bojkowszczyźnie i Huculszczyźnie). Najczęściej z koralików wykonywano damskie naszyjniki – sylianki, krywulki, drabynki; rzadziej męskie ozdoby – kotyliony. Innym rodzajem wykonywanej biżuterii były huculskie gerdany. Koralików używano też chociażby w hafcie.
Do wykonania naszyjników koralikowych niezbędne są szklane koraliki, nici i specjalne igły. W połowie XIX wieku koraliki nawlekano na kilka pasm końskiego włosia. Na przełomie XIX i XX wieku włosie końskie zostało zastąpione nićmi lnianymi i konopnymi. W XX wieku zaczęto używać nici bawełnianych, a obecnie korzysta się z dużo bardziej wytrzymałych nici nylonowych. Początkowo koraliki importowano z Wenecji, a od początku XX wieku – z Czech. Szklane, czeskie koraliki Karpatorusinki kupowały na targach lub w małomiasteczkowych sklepach.
Część starych prac koralikowych przetrwała do dzisiejszych czasów i znajdują się w muzeach bądź prywatnych kolekcjach. Najstarsze zachowane naszyjniki pochodzą z Bukowiny (południowa Ukraina i północna Rumunia) i północnego Siedmiogrodu (północna Rumunia). Datowane są na połowę i drugą połowę XIX wieku. Najwięcej zachowanych prac koralikowych pochodzi jednak z okresu międzywojennego.
Naszyjniki koralikowe stanowiły ważny element odświętnego stroju kobiet w Karpatach wschodnich. Najpiękniejsze i najelegantsze krywulki ubierano na najważniejsze uroczystości, a mniejsze, skromniejsze sylianki lub drabynki noszono od święta lub na co dzień. Wygląd prac był nieco inny w każdym regionie. W zależności od miejsca powstania, naszyjniki koralikowe miały różne nazwy, formy, a do ich wykonania używano różnych technik. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule na blogu “Typy karpackiej biżuterii koralikowej i jej występowanie”.
Zaobserwuj mnie po więcej treści!
Więcej o powstawaniu biżuterii Hidden in the Earth i całym procesie twórczym dowiesz się obserwując mnie na moich social mediach.
Dowiedz się więcej
Pogłęb swoją wiedzę o biżuterii i karpackiej tradycji dzięki poświęconym tym tematom artykułom na blogu.
Znaczenie symboli i kolorów w biżuterii i hafcie karpackim
Niewielu wie, że karpacka biżuteria koralikowa nie tylko ozdabiała, ale również chroniła. Ponadto, miała za zadanie odganiać złe duchy i przynosić szczęście.
Krywulki łemkowskie – czym były i jak powstawały?
Krywulki, które upowszechniły się na Łemkowszczyźnie wschodniej w okresie międzywojennym, były kluczowym elementem odświętnych strojów Łemkiń.
Sylianki – karpackie naszyjniki koralikowe o wielu twarzach
„Sylianka” to najczęściej używana nazwa w kontekście karpackiej biżuterii koralikowej. Powszechnie używano jej w niemalże każdym rejonie Karpat wschodnich.
Kontakt
Masz pytanie? Skontaktuj się ze mną korzystając z formularza kontaktowego lub innych form kontaktu podanych niżej: