Hidden in the Earth

Zapomniana historia karpackiej
biżuterii koralikowej

Sztuka kobiet często jest pomijana, a w szczególności sztuka ludowa kobiet z obszarów wiejskich. Jedną z jej form była karpacka biżuteria koralikowa.

Kobiety zamieszkujące karpackie wsie zajmowały się nie tylko gospodarstwem. Wiele z nich tworzyło wyjątkową sztukę ludową, łączącą funkcjonalność z pięknym wzornictwem. Spod ich rąk wychodziły piękne, haftowane koszule, pasy, gorsety, kamizelki, koralikowe naszyjniki. W każdym elemencie karpatorusińskiej sztuki ludowej zawarta jest historia, a każda praca jest efektem kształtowanego przez dekady unikatowego stylu.

Karpacka biżuteria koralikowa to niezwykła tradycja, która niemal zapomniana po drugiej wojnie światowej, powoli powraca. Nie jest znany dokładny czas spopularyzowania się tego typu biżuterii na terenach Karpat wschodnich, jednak znaczna większość zachowanych ozdób pochodzi z drugiej połowy XIX i pierwszej połowy XX wieku. Tradycja ta przywędrowała najprawdopodobniej łukiem Karpat z Rumunii. Najstarsze naszyjniki, które przetrwały i obecnie znajdują się w muzeach i prywatnych kolekcjach, pochodzą z Bukowiny i północnego Siedmiogrodu. 

Mimo, że biżuteria z drobnych, szklanych koralików była wytwarzana w wielu regionach świata, karpacka biżuteria koralikowa wyróżnia się swoją formą i wzornictwem. Jedną z najbardziej interesujących kwestii dotyczącej karpackiej biżuterii koralikowej jest różnorodność prac ze względu na region, z którego pochodzą, ale jednoczesny bardzo charakterystyczny wygląd, odmienny od innych koralikowych prac z innych części globu. W ciągu 200 lat karpacka biżuteria koralikowa zmieniała się i pod wpływem czasu wyodrębniała się i ewoluowała. Z biegiem lat każdy region wypracował swój własny styl, powstawały nowe sposoby wykonania, próbowano nowych technik. Każda praca, która przetrwała burzliwą historię i trudne lata dla wiejskiej ludności stanowi dowód siły przetrwania kultury Karpatorusinów.

Warto pamiętać, że sztuka ludowa Karpat wschodnich wyglądałaby zupełnie inaczej, gdyby nie praca kobiet, ich kreatywność, determinacja i poczucie estetyki, dzięki nim możemy dzisiaj podziwiać piękne elementy naszej rodzimej kultury i inspirować się nimi w dążeniu do wypracowania swojej artystycznej tożsamości.